Spektakel om mee te maken
Raku is een oude Japanse techniek voor het maken van keramiek. Oorspronkelijk bedoeld voor gebruik binnen een traditionele theeceremonie, wordt de techniek nu al vele tientallen jaren over de hele wereld door keramisten en hobbyisten toegepast.Karakteristiek voor raku zijn glazuren die craqueleren en de vele kleurschakeringen die spontaan in de glazuur kunnen ontstaan. Een tweede karakteristiek element is het contrast tussen het geglazuurde oppervlak en het matzwarte, niet geglazuurde oppervlak van het werkstuk.
Werkwijze
Eerst wordt een werkstuk van klei in een elektrische oven gebakken, de zogenaamde biscuitbrand. De klei sintert daardoor tot ‘steen’. Bij raku wordt het biscuitgebakken werkstuk van witbakkende klei geglazuurd en in een gasoven geplaatst. In de eenvoudigste vorm is deze rakuoven gemaakt van een afgedankt olievat of gestapelde oude bakstenen. In korte tijd, zo’n één tot anderhalf uur, wordt de temparatuur in de oven met een gasbrander opgestookt tot rond de 950-1000 graden Celcius. Dan wordt de oven geopend. Met een speciale tang wordt het rood-oranje hete werkstuk uit de oven getild. Strikte veiligdedsmaatregelen zijn noodzakelijk! Door de temperatuurschok krimpt de glazuurlaag op het werkstuk meer dan de klei krimpt, waardoor het glazuur sterk craqueleert. Na korte tijd (tientallen seconden) wordt het werkstuk in een reductievat geplaatst. Dat kan een oud olievat zijn, waar zaagsel op de bodem ligt. Over het werkstuk wordt ook nog een handvol zaagsel geworpen. Door de hoge teperatuur ontbrand het zaagsel.
Vlak daarna wordt het reductievat met een deksel hermetisch afgesloten, met sterke rookontwikkeling in het vat tot gevolg. De rook dient twee doelen. 1e. De rookstoffen zullen in de haarscheurtjes van het craquelerende glazuur doordringen en ze zwart kleuren. Daar door is later in het werkstuk de craquelé goed zichtbaar afgetekend. Door de rookontwikkeling ontstaat ook een zuurstoftekort in de reductievat. De zuurstof die bij die hoge temperatuur nodig is voor de verbranding van het zaagzel wordt daardoor aan de glazuurgrondstoffen onttrokken. Als gevlg daarvan ontstaan allerlei interesante kleur’omslagen’ en variaties in de glazuren.
Na en half uur worden de werkstukken uit het reductievat gehaald waarna ze met schuursponsjes schoon gemaakt worden van roetaanslag. Pas dan wordt duidelijk wat het resultaat geworden is.
Eenvoudige materialen
Voor raku worden eenvodige materialen gebruikt. De klei heeft een hoog percentage aan chamotte, zo’n 40 %. Hierdoor is de klei goed bestand tegen de grote temperatuursschok bijhet uitladen van de oven. De rakuglazuren zijn eenvoudig van samenstelling en bestaan vaak uit een veldspaat, klei, krijt en kwarts en een kleurend metaaloxide.
De eenvoudige maar spectaculaire werkwijze leent zich bij uitstek voor workshops. Iedereen kan het, ook al is er geen enkele voorkennis. De leiding van de workshop biedt structuur, kennis, vaaerdigheden en veiligheid tijdens de workshop.
Voor meer informatie over workshops kijkt u onder de tab ‘Cursussen en workshops’.
